BÜYÜK OYUN

 Şiddetin Dili ve Dilin Şiddeti

            Uzun bir zamandan beri genelde ülkemiz üzerinde özelde ise bölgemiz üzerinde sinsi bir plan icra edilmektedir. Gayrimüslim azınlığın üzerinden öncelikle Müslümanlar sonra da Karadeniz insanı şiddet sarmalına maruz bırakılmaktadır. Bin küsur yıldır bu denli provakatif eylemler sıkça yapılıyor olduğu hâlde, bu son olaylar medyanın da yardımıyla bütün dünyaya naklen yayınlanmaktadır. Sonuçta yaşarken elde edilemeyen neticeler, ölümler üzerinden devşirilmeye çalışılmaktadır.

            İslam topraklarında baş gösteren misyonerlik faaliyetleri yeni değildir. Haçlı seferlerinin tarihi belki de misyonerliğin şiddetle beraber bu topraklara geliş tarihidir. Ancak atalarımız misyonerleri pek de ciddiye almamışlardır. Çünkü onlar sahip oldukları cevherin kıymetini ve gücünü iyi biliyorlardı. Hiçbir dinsel saldırı İslam’ın değiştirici ve dönüştürücü etkisine karşı koyamaz. Bu nedenle biz dinimize güvenmekle bu gibi saldırıların üstesinden gelebiliriz. Gerisi polisiye tedbirlerle çözülür zaten. Neden Trabzon? Niçin Malatya? ! Üstelik yüzyıllardır süre gelen Ayasofya geleneği Trabzon’ da hâlâ canlı değil mi? İslam’ın mütedeyyin ve dindar müntesiplerinin daha yoğun olduğu bu iki ilimiz niçin terörle birlikte anılır ki? İki tane kendini bilmez yüzünden mi? Yoksa barış ve hoşgörünün mekânı olan bu topraklara bir de Müslüman-Hıristiyan çatışmasının bedeli mi ödettirilmek isteniyor.

            Son günlerde Mevleviliğin sema’sını İslam’ın merkezine yerleştiren, Mesnevi’yi kutsal bir metinmiş gibi lanse edenler, ortalıkta kültürel nutuklar atmaktadırlar. Yeni bir İslam inancıymış gibi Alevilik izah edilmekle kalmıyor, semah’ı namaz gibi algılayıp, cemevini de camiye alternatif olarak görmektedirler. Sufî akımlar İslam’ın farklı bir anlayışı değil, İslam’ı anlarken başvurulan farklı metotların bir toplamıdır. Kuran- sünnet = şiddet, köktencilik; Sufî İslam’ı / tasavvufî İslam/ alevi İslam’ı = hoşgörü, kardeşlik. Bu nedenle değil midir ki İslam’ın kitabı, Peygamberi ve ilkeleri belli olduğu hâlde, bunlar yetmezmiş gibi yeni önderler arama ihtiyacı zuhur etmiştir. Hem de sistemin desteğini alarak, Devlet sanki Mevlevilik, Alevilik-Bektaşiliği resmi din anlayışında bir destek malzemesi olarak görmektedir. Hâlbuki üst kimlik İslam’dır. Bunun dışındakiler teferruattır. Kuran, sünnet, Resulullah bu dinin tek somut kaynaklarıdır. Bunların dışındaki kaynak arayışları ayrılıkları, ayrılıklar da şiddeti davet eder.

            Sosyolojik araştırmaların ortaya koyduğu bir gerçek var: Toplumların güçlü olduğu zamanlarda ayrılık tohumları pek fazla yeşermese de, zayıflama anlarında toplumun çöküşünü hazırlayan etken amil ve besleyip, büyütülen bu unsurlar olmaktadır. Tıpkı ağacı kesen baltanın sapının da ağaçtan olması gibi. Eğer güçlü iseniz sosyal virüs bünyenize zarar vermez. Ancak bünye zayıfladığında virüsün etkileri güçlü bir şekilde görülmektedir.

            Toplumlar ortak yaşama becerilerini kaybetmeye başladıkları anda, şiddetin başka bir çeşidiyle yüz yüze kalmaktadırlar. Şii-Sünni, Katolik-Protestan-Ortodoks, laik-anti laik, solcu-sağcı, şucu-bucu… bunlar sonu olmayan bölünme eşikleridir. Her eşik yeni bir parçalanma sürecine doğru ilerlemektedir. Dünyamızın bugün içinde bulunduğu en büyük tehlike kardeşlik duygularının zayıflıyor oluşudur. Kenya’da, Ruanda’da ve Bosna’da olanlar bizlere ders olmalıdır. Şiddet, ister yöresel olsun, isterse evrensel olsun, neticede pek çok canın yok olmasına neden olmakla büyük bir kötülük unsurudur.

Modern hayat evrensel şiddet dilini rahatsız edici bir şekilde kulaklarımıza yönlendirirken, buna karşın yöresel şiddet unsurlarımız da hâlâ varlığını devam ettirmektedir. Aileden başlayıp, mahalleye uzanan, oradan da ülke semalarına dağılan şiddet örnekleri insanımız medenileştikçe ortadan kalkacaktır. Eski insanlarımızın daha kaba ve daha az hoşgörülü olduklarını dikkate alırsak, kız kaçırma kavgalarından, arazi kavgalarına kadar pek çok olumsuzluğun bugün için tedavülden kalktığını biliyoruz. Dayağın, eğitimin bir parçası olduğuna inanan hocalarımız ve öğretmenlerimiz çoktan ahirete göç ettiler. Çocuğuna anlatacağı şeyi söverek ya da döverek açıklamaya çalışan ebeveynler yok denecek kadar azaldıysa bu dünyamızın gitgide medeni olduğunun bir kanıtıdır. Bölgemizde aile içi şiddetin Anadolu’nun bazı yörelerine karşın daha az olması, kadınımızın şiddeti kendine layık görmemesinden kaynaklanmaktadır. Artık hiçbir şeye mecburiyetten katlanmıyoruz. Hem aile olarak hem de millet olarak etrafımızın düşmanlarla dolu olmadığını yeni yeni anlıyoruz. Siz iyiyseniz herkes iyi, siz kötüyseniz bazıları kötüdür. Etraf çalılık olsa da, kafamız aydınlık olmalıdır.

            Toplumsal şiddet bir dönem sloganlarla ifade edilmekteydi. Hepimiz biliyoruz ki bir ilke slogan haline geldi mi özünü yitirir, şekle ve yalana bürünür. “Huzur İslam’dadır” diyen pek çok insanımız caminin yolunu bilmezken, “ Tek yol İslam” diyen bazı kardeşlerimiz en temel yasakları çiğnemekteydiler. “Tek yol devrim” diyenler için devrim kavramı komşu çocuğunun Allah inancıyla dalga geçmekten öte bir anlam ifade etmiyordu. “ Kanımız aksa da zafer İslam’ın” sloganını üretenler, irtica kavramını telaffuz edenlerle aynı kahvede okey oynamıyorlar mı? Bütün suçu Yahudilerle, Siyonizm’ de gören kardeşlerimiz arabayı kaç kere duvara tosladılar? Ya kendi çıkarları için siyasi emelleri birleştirenlere ne demeli! Demek ki şiddetin her türlüsü yalın, sade ve hoşgörülü bir ortamda kendiliğinden çözülen bir buz dağı gibidir. Son çeyrek asır bunu ispatı gibidir. 

            İkinci Dünya Savaşı’nda 50 milyondan fazla insan ölmüştür. Haçlı medeniyeti kendi insanını fırınlarda yakıp, bombalarla yok etti. Yüzyılın başında Asya ve Afrika’da yaptığı katliamlarla yetinmeyip, en yakın komşusunu hedef aldı. Sonuçta sonsuz acıların oluştuğu bir şiddet yüzyılından sonra Avrupa Birliği’ne ulaşabildiler. Hâlâ anlaşmaya varamayan gelişmiş ülkeler var ise de, bugün için kan kokusunu mazlum milletlerden çıkarma tercihini canügönülden kullanmaktadırlar.

Hz. Ali: “ Bin kere zulüm görsen de yine bir kere zalim olma” ilkesini ortaya attığı zaman insanlık böyle bir medeniyetin adını bile bilmiyordu. Zilleti kabul etmeyen bir millet, izzetten ayrılabilir mi? Yakıp-yıkmayı marifet sayan bir medeniyet, savaşlarda bile ağaçları, suları, yaşlıları, çoluk çocuğu, hastaneleri… koruma altına alan farklı bir inancı henüz anlayabilmiş değil. Müslümanlar fetih ile işgalin farkını bilebilecek kadar vicdan sahibi insanlardır. Fethettiği topraklarda din, dil, kültür ve diğer temel hakları çiğnemeyen atalarımızın bu eylemlerine fetih, kabaca Guantanama, Ebu Gureyb, Gazze, Batı Şeria, Bosna, Raunda, Kamboçya, Çeçenistanda olanlara ise işgal denilmektedir. Bu nedenle Osmanlı “Devlet”tir. Ama Britanya (İngiltere) “İmparatorluk”’tur. Çünkü devlet zimmeti/korumayı, imparatorluk ise işgali/sömürüyü ifade eder.

            İdeal yönetici yoktur. İdeal ilkeler vardır. Kim Allah’ın insanlık için seçip önerdiği temel ahlaki ilkelere uyarsa üstün olan odur. Cihat kavramını şiddetle eşdeğer haline getirip, kullanılamaz duruma getirdiler. Hâlbuki asıl cihat benlik kavgasıdır. Amcası şiddetin en vahşisine maruz bırakılan Hz. Peygamber, onun katillerini bile bağışlamış, şiddetin panzehiri olarak hoşgörü esasını yerleştirmiştir. Bu nedenle Kuran, bir topluluğa olan kinimiz bizi adaletsizliklere yöneltmemelidir diye açık uyarılarda bulunmaktadır. Cevap hakkımız bize yapılan kadardır, fazlası zulümdür. Affedersek ise en iyi sonuç bizleri beklemektedir. Hz. İsa’ya affedilen “sol yanağına vururlarsa, sağ yanağınızı çeviriniz” düsturunu uygulayan Hıristiyan toplumu gördünüz mü? Yoksa Cezayir işgalinde zalim olan taraf Kuzey Afrikalı insanlar mıydı?

            Şiddet bizimle büyüyen bir fidan gibidir. Çocukken hayalperest olan insan, gençken devrimci/hareketçi olur. Orta yaşta muhafazakârlaşan herkes, yaşlanınca nostaljik takılır. İşte bu nedenle şiddet büyümemizin her döneminde farklı bir boyut kazanarak bizlerle beraber büyümektedir. Spor karşılaşmalarındaki şiddet dili, filmlerden, çizgi filmlere kadar antenlerle evlerimize kadar gelip bizi esir almaktadır. Ateş hattı, yüksek tansiyon gibi tartışma programları meydan savaşlarını andıran şiddet içerikli yapımlardır. Alttan üste doğru bir şiddet beslemesi yapılan toplum, şiddetin meyvelerini alırken bir hiyerarşi takip etmemektedir. Farklı fikri şiddetle bastıran sistemler, inançlara saldırıyı moda kabul eden ikna odaları gibi ucube uygulamalarla gülünç duruma düşmektedirler.

            Netice olarak denilebilir ki, cehalet şiddet doğuruyor, şiddet ise cehaleti artırıyor. Sonuçta cahillerin şiddeti ile, şiddetin ürettiği cahiller aynı meydanda buluşuyor ve toplumsal hoşgörüyü dinamitliyorlar. Bize düşen şiddetin her türlüsüne karşı çıkmak olmalıdır. Zalimlerin mazlum pozisyonuna girdiği bir dünyada yaşıyoruz. Önemli olan kötülerin ipliğini pazara çıkarmaktır. Reklâm ve propaganda bizleri aldatmamalıdır. Sahi, Irak’ı işgal edenler “barışçı” Şii-Sünni direnişçiler ise şiddet unsuru, terörist… öyle mi? Güldürmeyin insanı!...

            Ne demiş büyük Yunus:“Vurana elsiz gerek, sövene dilsiz gerek…”

Dr. Namık Kemal OKUMUŞ*

*Eğitimci Yazar Ankara–2008